Ρωτώ τον άνθρωπο των αισθήσεων : Ποιος είσαι εσύ; Και αυτός απαντά: Εγώ είμαι εγώ. Και εννοεί το σώμα του.
Ρωτώ τον σκεπτόμενο άνθρωπο: Ποιος είσαι εσύ; Και αυτός απαντά: Δύο ξένους βλέπω μέσα μου, κι εγώ διεισδύω ανάμεσά τους, φιλοξενούμενος τη μία στον έναν, την άλλη στον δεύτερο. Και εννοεί την ενστικτώδη και τη συνειδητή ψυχή του.
Ρωτώ τον πνευματικό άνθρωπο: Ποιος είσαι εσύ; Και αυτός απαντά: Υπάρχει κάποιος στο βάθος της ψυχής μου, απλώνω τα χέρια μου να τον φθάσω, όμως βλέπω, ότι γι’αυτό θα χρειαζόμουν χέρια μακρύτερα από το σύμπαν. Ρώτα αυτόν ποιος είμαι εγώ!
Εάν είσαι άνθρωπος, πρέπει σ’αυτή τη ζωή να παλεύεις με τον Θεό, όπως και ο Ιακώβ πάλευε. Ποιος στη χάρη σου, εάν ο Θεός σε νικήσει. Αλίμονό σου, εάν εσύ νικήσεις τον Θεό και μείνεις μόνος στον τόπο της μονομαχίας. Επειδή σ’αυτή την περίπτωση δεν νίκησες εσύ, αλλά ο θάνατος.
Και η πιο απεχθής ακαθαρσία του σώματος είναι λεπτομέρεια απέναντι στην ακαθαρσία της λερωμένης ψυχής. Λίγο νερό και λίγο σαπούνι και όλη η ακαθαρσία του σώματος νίβεται. Αλλά η ακαθαρσία της ψυχής δεν μπορεί να πλυθεί με κανένα μέσο, ώσπου η ψυχή να ανανεωθεί.
Το ακάθαρτο πάτωμα πλένεται, αλλά ο ακάθαρτος αέρας στο δωμάτιο δεν μπορεί με τίποτα να πλυθεί, με τίποτα να καθαριστεί, πρέπει να διωχθεί από το δωμάτιο και να αλλαχθεί με καθαρό αέρα. Έτσι είναι και με την ψυχή. Η λερωμένη ψυχή πρέπει να ανανεωθεί, να αναγεννηθεί, για να γίνει καθαρή. Όταν έχει παράθυρο στο δωμάτιο, είναι εύκολο να καθαρίσουμε τον ακάθαρτο αέρα και να τον αντικαταστήσουμε με φρέσκο. Όμως, Πώς ο ακάθαρτος αέρας θα καθαριστεί στους χώρους χωρίς παράθυρα;
Όποιου η ψυχή έχει παράθυρο απέναντι στον Θεό, εύκολα θα φρεσκαριστεί, θα καθαριστεί, θα ανανεωθεί, θα αναγεννηθεί. Όμως πώς θα καθαριστεί η ακάθαρτη ψυχή εκείνου, που δεν έχει κανένα άνοιγμα προς τον Θεό, σαν πηγή ψυχικής φρεσκάδας και ανανέωσης;
Πηγή: Aγίου Νικολάου Βελιμίροβιτς, Στοχασμοί περί καλού και κακού, Εκδόσεις: Εν Πλω