ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΚΕΙΜΗΛΙΑ ΤΟΥ ΝΑΟΥ ΜΑΣ

  ΙΕΡΑ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΗ ΑΘΗΝΩΝ
ΕΝΟΡΙΑ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΠΕΥΚΑΚΙΩΝ
Ιστορία μέσα από την Εκκλησιαστική Τέχνη 

Αρχιμ. Μιχαήλ Σταθάκης,  Αρχαιολόγος.

ΟΙ ΑΓΙΟΙ ΠΑΝΤΕΣ

2. Ιούνιος 2026

Είναι γεγονός, ότι μέσα στον λειτουργικό χρόνο της Εκκλησίας μας η αλληλοδιαδοχή των εορτών τόσο των Δεσποτικών και Θεομητορικών όσο και των αγίων μας είναι δομημένη με αριστοτεχνική σοφία και θεολογική ενδελέχεια. Ο άγιος Γρηγόριος επίσκοπος Νύσσης σε εγκώμιό του για τον πρωτομάρτυρα Στέφανο το ίδιο παρατηρεί και σημειώνει: «Ἰδοὺ ἑορτὴν ἐξ ἑορτῆς καὶ χάριν ἀντιλαμβάνομεν χαριτος. Χθὲς ἡμᾶς ὁ τοῦ παντὸς Δεσπότης εἰστίασε, σήμερον ὁ μιμητής τοῦ Δεσπότου. Πῶς οὗτος ἢ πῶς ἐκεῖνος; Ἐκεῖνος τὸν ἄνθρωπον ὑπὲρ ἡμῶν ἐνδυσάμενος, οὗτος τὸν ἄνθρωπον ὑπὲρ Ἐκείνου ἀποδυσάμενος».

Έτσι και την περίοδο που διανύουμε, την εορτή της Πεντηκοστής διαδέχθηκε η εορτή των αγίων Πάντων. Στον κύκλο των κινητών εορτών αμφότερες, αλλά η πρώτη έχει ιστορικά ερείσματα θεσμοθέτησης, ενώ η δεύτερη μοιάζει ως αποκύημα μεστής θεολογικής σκέψεως. Όμως, αν ερευνήσουμε περισσότερο θα δούμε, ότι η εορτή Πάντων των αγίων συνοδεύεται από αρχαιολογικά ευρήματα, που μας οδηγούν στα πρώτα χρόνια της πίστεως.

Μετά την κατάπαυση των διωγμών κατά της Εκκλησίας πλήθος τάφων μαρτύρων, είτε στις κατακόμβες είτε σε οποιοδήποτε μέρος ετύγχανε να λάβει τον στέφανο του μαρτυρίου κάποιος χριστιανός, έρχονταν στο φως, με κύριο και χαρακτηριστικό γνώρισμα τα χαραγμένα επί του τάφου σύμβολα της νίκης ή ακόμα και τα εντός του τάφου αγγεία γεμάτα με λύθρο, δηλαδή με αίμα πηγμένο μαζί με χώμα, σκόνη και ιδρώτα, υφάσματα ματωμένα και αρκετές φορές ακόμα και τμήματα σπασμένα από το φονικό ή μαρτυρικό όργανο που θάφτηκε μαζί με τον μάρτυρα!

Έτσι η Εκκλησία, για να τιμήσει τους ανωνύμους αυτούς και αναριθμήτους αγίους, καθιέρωσε αμέσως μετά την εορτή της ιδρύσεώς της να τιμά όλους, όσοι είτε διά της εκχύσεως του αίματος είτε δια του μαρτυρίου της συνειδήσεως συντελούν στην εδραίωση και συνέχιση του έργου της.

Άγιος Λουκάς, Αρχιεπίσκοπος Συμφερουπόλεως και Κριμαίας

«Ιατρόν και ποιμένα, Λουκά τιμήσωμεν, Συμφερουπόλεως ποίμνης, Αρχιερέα λαμπρόν, τον βαστάσαντα Χριστού τα θεία στίγματα, τας εξορίας, τα δεινά, εγκλεισμούς εν φυλακαίς, τας θλίψεις και τα ονείδη, τον επ εσχάτων φανέντα, εν Ρωσία νέον Αγιον..»

Ειδικό Αφιέρωμα στον Άγιο Λουκά τον Ιατρό: ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΗΒΩΝ, ΛΕΒΑΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΥΛΙΔΟΣ

Η νηστεία των Αγίων Αποστόλων-Μητροπολίτη Ειρηναίου

Μητροπολίτης Φλωρίνης, Πρεσπών και Εορδαίας Ειρηναίος

Οι Άγιοι Δώδεκα Απόστολοι είναι τα ιερά πρόσωπα που πάνω στο κήρυγμα και στα μαρτύριά τους οικοδομήθηκε η Εκκλησία μας. Αυτό οφείλεται, πρώτον, στο ότι τους επέλεξε και τους κάλεσε ο Χριστός απευθείας και συγχρόνως οι ίδιοι άφησαν τα πάντα και Τον ακολούθησαν, και δεύτερον και κυριότερον, επειδή αυτοί έγιναν αυτήκοοι και αυτόπτες μάρτυρες της ζωής, του κηρύγματος, της Σταυρώσεως, της Αναστάσεως και της Αναλήψεως του Κυρίου. Γι’ αυτό και η Εκκλησία μας ονομάζεται και «Αποστολική»1. Για το λόγο αυτό από πολύ νωρίς, σίγουρα μέσα στο 2ο αιώνα, οι Πατέρες της εποχής εκείνης θέσπισαν μία συλλογική εορτή προς τιμήν τους την πρώτη Κυριακή μετά το Πάσχα. Ο λόγος της συγκεκριμένης Κυριακής μαρτυρείται στο κατά Ιωάννην ευαγγέλιο «μεθ’ ημέρας οκτώ πάλιν ήσαν οι μαθηταί αυτού και Θωμάς μετ’ αυτών»2.

Τον 5ο αιώνα, όμως, έγινε μετακίνηση της γιορτής αυτής και ο λόγος ήταν ο εξής: Είχαν θεσπισθεί από την Α’ Οικουμενική Σύνοδο οι νηστείες του Πάσχα, των Χριστουγέννων και της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Θέλοντας, όμως, να τιμήσουν ιδιαίτερα τους Αγίους Αποστόλους ως ακρογωνιαίους λίθους της Εκκλησίας, μετέφεραν την εορτή στο τελευταίο διήμερο του Ιουνίου για να έχουν περισσότερες ημέρες να νηστέψουν για τους Αποστόλους. Έχοντας υπ’ όψιν α) ότι από τη στιγμή που τελειώνει η νηστεία του Πάσχα μέχρι την 1η Αυγούστου που

«Ἀπόδοσις τῆς ἑορτῆς τῆς Πεντηκοστῆς»

ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΟ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ ΣΑΒΒΑΤΟΥ 6 ΙΟΥΝΙΟΥ

ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ Ε´ 42 - 48

42 τῷ αἰτοῦντί σε δίδου, καὶ τὸν θέλοντα ἀπὸ σοῦ δανείσασθαι μὴ ἀποστραφῇς. 43 Ἠκούσατε ὅτι ἐρρέθη, Ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου καὶ μισήσεις τὸν ἐχθρόν σου. 44 ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν, ἀγαπᾶτε τοὺς ἐχθροὺς ὑμῶν, εὐλογεῖτε τοὺς καταρωμένους ὑμᾶς, καλῶς ποιεῖτε τοῖς μισοῦσιν ὑμᾶς καὶ προσεύχεσθε ὑπὲρ τῶν ἐπηρεαζόντων ὑμᾶς καὶ διωκόντων ὑμᾶς, 45 ὅπως γένησθε υἱοὶ τοῦ πατρὸς ὑμῶν τοῦ ἐν οὐρανοῖς, ὅτι τὸν ἥλιον αὐτοῦ ἀνατέλλει ἐπὶ πονηροὺς καὶ ἀγαθοὺς καὶ βρέχει ἐπὶ δικαίους καὶ ἀδίκους. 46 ἐὰν γὰρ ἀγαπήσητε τοὺς ἀγαπῶντας ὑμᾶς, τίνα μισθὸν ἔχετε; οὐχὶ καὶ οἱ τελῶναι τὸ αὐτὸ ποιοῦσι; 47 καὶ ἐὰν ἀσπάσησθε τοὺς φίλους ὑμῶν μόνον, τί περισσὸν ποιεῖτε; οὐχὶ καὶ οἱ τελῶναι οὕτω ποιοῦσιν; 48 Ἔσεσθε οὖν ὑμεῖς τέλειοι, ὡς ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς τέλειός ἐστιν.

Ερμηνευτική απόδοση Παναγιώτη Ν. Τρεμπέλα:

42 Εἰς ἐκεῖνον ποὺ σοῦ ζητεῖ ἐλεημοσύνην, δίδε, ἀλλὰ πάντοτε μὲ διάκρισιν ποὺ θὰ τὴν διαπνέῃ εἰλικρινὴς ἀγάπη· καὶ μὴ περιφρονήσῃς ἐκεῖνον, ποὺ θέλει νὰ δανεισθῇ χωρὶς τόκον ἀπὸ σέ. 43 Ἠκούσατε, ὅτι ἐλέχθη· Θὰ ἀγαπήσῃς τὸν πλησίον σου καὶ θὰ μισήσῃς τὸν ἐχθρόν σου. 44 Ἐγὼ δὲ σᾶς λέγω, ἀγαπᾶτε τοὺς ἐχθρούς σας, εὔχεσθε πρὸς τὸν Θεὸν ἀγαθὰ δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι σᾶς καταρῶνται, εὐεργετεῖτε ἐκείνους, ποὺ σᾶς μισοῦν, καὶ προσεύχεσθε ὑπὲρ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι σᾶς μεταχειρίζονται ὑβριστικῶς καὶ περιφρονητικῶς καὶ σᾶς καταδιώκουν ἀδίκως, ἀκόμη καὶ ὅταν ὁ διωγμός των αὐτὸς σᾶς γίνεται διὰ τὰς θρησκευτικάς σας πεποιθήσεις. 45 Διὰ νὰ ὁμοιάσετε ἔτσι καὶ νὰ γίνετε τέκνα τοῦ Πατρός σας, ποὺ εἶναι εἰς τοὺς οὐρανούς.Διότι καὶ αὐτὸς τὸν ἥλιον, ποὺ εἶναι ἰδικός του, ἀνατέλλει ἀδιακρίτως εἰς πονηροὺς καὶ εἰς ἀγαθούς, καὶ βρέχει τὴν βροχήν του εἰς δικαίους καὶ ἀδίκους. 46 Διότι, ἐὰν ἀγαπήσετε ἐκείνους μόνον, ποὺ σᾶς ἀγαποῦν, ποίαν ἀνταμοιβὴν ἔχετε νὰ λαμβάνετε ἀπὸ τὸν Θεόν; Δὲν κάνουν τὸ αὐτὸ καὶ οἰ τελῶναι; 47 Καὶ ἐὰν χαιρετήσετε μόνον τοὺς φίλους σας Ἰουδαίους, τί τὸ ἐξαιρετικὸν πράττετε; Δὲν κάνουν ἔτσι καὶ οἱ τελῶναι; 48 Πρέπει λοιπὸν νὰ γίνετε τέλειοι διὰ τῆς ἀγάπης πρὸς πάντας, καθὼς εἶναι τέλειος καὶ ὁ οὐράνιος Πατήρ σας, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀγάπη.

Πηγή: Ορθόδοξος Συναξαριστής

Άγιος Ιωσήφ ο Ησυχαστής: Χωρίς πειρασμόν δεν φαίνεται η αρετή

Χωρίς πειρασμόν δεν γνωρίζονται αι αγνές ψυχές, δεν φαίνεται η αρετή, δεν διακρίνεται η υπομονή. Χωρίς πειρασμούς αδύνατον υγεία της ψυχής να φανή.

Η κάθε θλίψις όπου μας γίνεται, είτε εξ ανθρώπων, είτε εκ του πονηρού, είτε εκ της φύσεως, πάντοτε έχει εντός αυτής κλεισμένον και το ανάλογον κέρδος. Και όποιος την περνά διά υπομονής λαμβάνει την πληρωμήν απ’ εδώ τον αρραβώνα κακείθεν το τέλειον. Χρεία λοιπόν της υπομονής καθάπερ άλας εν φαγητώ. Άλλος δρόμος δεν είναι του να κερδήσωμεν, να πλουτήσωμεν να βασιλεύσωμεν. Αυτόν το δρόμον ο Χριστός μας τον εχάραξε. Και ημείς όσοι τον αγαπούμεν οφείλομεν διά την αγάπην του να ακολουθούμεν. Αν και μας είναι πικρόν το αψίνθιον, αλλ’ όμως καθαρίζει το αίμα και υγιαίνει το σώμα μας. Το αυτό και με τους πειρασμούς και τες θλίψεις …

Ο ζητών χάριν παρά Θεού οφείλει να υπομένη τους πειρασμούς και τες θλίψεις εξ οιουδήποτε τρόπου μας έλθουν. Δεν υπομένεις τους πειρασμούς; Μηδέ χάριν να ζητής. Δεν θα σοι δοθή ποτέ. Η χάρις δίδεται πάντοτε κατ’ αναλογίαν των πειρασμών. Υπόμεινον διά να λάβης…

Γέροντα Εφραίμ Φιλοθεΐτη και Αριζονίτη: Αποσπάσματα από χειρόγραφες σελίδες του Αγίου Ιωσήφ του Ησυχαστή. Δημοσιεύονται στο περιοδικό «Όσιος Γρηγόριος» της Ιεράς Μονής Οσίου Γρηγορίου Αγίου Όρους, έτος 1978, αριθμός 3.

Πεμπτουσία

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ι. ΑΚΟΛΟΥΘΙΩΝ ΜΗΝΟΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2026

* ΕΝΑΡΞΗ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΥ ΟΡΘΡΟΥ: 8.00 π.μ. 

* ΕΝΑΡΞΗ ΤΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ: 6.00 μ.μ. 

* ΚΑΘΕ ΣΑΒΒΑΤΟ ΤΕΛΕΙΤΑΙ Θ. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. 

  ΕΝΑΡΞΗ ΟΡΘΡΟΥ: 07.30 π.μ. 

* Τὴν Δευτέρα 1  Ἰουνίου ἑορτὴ τοῦ ΑΓΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ θὰ τελεσθεῖ και ὁ Ἁγιασμὸς  τοῦ  μηνὸς   πρὸ  τῆς Θ.Λειτουργίας. Ἔναρξη Ὄρθρου: 7.30 π.μ.

 *  Δευτέρα 8 Ἰουνίου: Ἀρχή  τῆς Νηστείας τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων. 

* Τήν Κυριακή 14 Ἰουνίου ἑορτὴ τοῦ ΑΓΙΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΟΥ ΠΟΠΟΒΙΤΣ τιμωμένου στὸν Ναόν μας. 

* Τὴν Παρασκευή 19 Ἰουνίου ἑορτή τοῦ ΑΓΙΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΙΟΥΔΑ ΤΟΥ ΘΑΔΔΑΙΟΥ θὰ τελεσθεῖ  Θ. Λειτουργία, τιμωμένου στὸν Ναόν μας. Ἔναρξη Ὄρθρου: 7.30 π.μ. 

* Τὴν Τετάρτη 24 Ἰουνίου ἑορτὴ τοῦ ΓΕΝΕΘΛΙΟΥ ΤΟΥ ΠΡΟΦΗΤΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ θὰ τελεσθεῖ Θ. Λειτουργία. Ἔναρξη Ὄρθρου: 7.30π.μ.

*  Τήν   Δευτέρα 29 Ἰουνίου ἑορτὴ τῶν πρωτοκορυφαίων ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΠΕΤΡΟΥ καὶ ΠΑΥΛΟΥ θὰ τελεσθεῖ Θ. Λειτουργία. Ἔναρξη Ὄρθρου: 7.15π.μ.

* Τὴν Τρίτη 30 Ἰουνίου ἑορτὴ τῆς ΣΥΝΑΞΕΩΣ ΤΩΝ 12 ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ θὰ τελεσθεῖ Θ. Λειτουργία. Ἔναρξη Ὄρθρου: 7.30 π.μ. Τήν ἴδια ἡμέρα ἑορτάζει καὶ ὁ Ὅσιος ΓΕΡΒΑΣΙΟΣ ΤΩΝ ΠΑΤΡΩΝ.

Το Άγιο Πνεύμα, Αρχιμ. Συμεών Κραγιοπούλου

Η Εκκλησία, που είναι το σώμα του Χριστού, υπάρχει και ζει ως Εκκλησία, όταν λειτουργεί και ενεργεί μέσα σ’ αυτήν το Άγιο Πνεύμα. Η Εκκλησία υπήρχε ανέκαθεν στον νου του Θεού, αλλά γενέθλιος ημέρα της Εκκλησίας είναι η ημέρα της Πεντηκοστής. Είναι η ημέρα που ήρθε στους ανθρώπους το Άγιο Πνεύμα, το οποίο βέβαια το απέστειλε ο Υιός.

Ο Υιός ήρθε προηγουμένως, έγινε άνθρωπος, πέθανε για τους ανθρώπους και τους πρόσφερε τη λύτρωση, δηλαδή λύτρωσε τον άνθρωπο από την αμαρτία. Όμως, παρακαλώ να προσέξουμε αυτό, ότι όλα αυτά που έκανε ο Χριστός είναι έτοιμα, αλλά πρέπει να γίνουν μια πραγματικότητα στον κάθε άνθρωπο. Και αυτό το έργο το κάνει το Άγιο Πνεύμα.

Ο Χριστός ήρθε και έγινε άνθρωπος, κυοφορήθηκε μέσα στην κοιλιά της Παναγίας, αλλά όμως το Άγιο Πνεύμα είναι που συνετέλεσε, ώστε να αρχίσει να κυοφορείται ο Χριστός μέσα στην κοιλιά της Παναγίας ως άνθρωπος. «Εκ Πνεύματος Αγίου και Μαρίας της Παρθένου». Το Άγιο Πνεύμα είναι αυτό που έκανε αυτή την εργασία.